İLHAM VEREN HİKAYELER YURTDIŞI GÜNLÜKLERİ & GEZGİNLER

Yurt Dışı Günlükleri: Växjö, İsveç’te Yaşam

Yurt dışı günlüklerine kaldığımızdan yer devam! Bu sefer eski çalışma arkadaşlarımdan Efe ile İsveç’te yaşamı konuştuk. O kadar güzel anlattı ki henüz hiç gitmediğim İsveç baya gözümde canlandı. Ayrıca İsveç’te yaşamın iyi ve zor tarafları hakkında, özellikle yerleşmeyi düşünenlerin çok işine yarayacak çok detaylı bilgiler verdi, 

Merhaba Efe, öncelikle seni biraz tanıyabilir miyiz?

Merhaba, 1982 İstanbul doğumluyum. İstanbul’da son 12 senedir medya sektörü içerisinde farklı görevler üstlendim. Medya planlama ile başlayan kariyerimde (TV ve Dijital medya satış) dijital planlama ve satın alma ve son olarak strateji üzerine çalıştım. Dağcılık ve triatlon başlıca hobilerim.

Ne kadar zamandır İsveç’te yaşıyorsunuz? Neden İsveç?

Yaklaşık 7 aydır eşimle birlikte İsveç’te yaşıyoruz. Açık konuşmak gerekirse Türkiye ve özellikle İstanbul’un içinde bulunduğu durum; kısaca insanların birbirine karşı sıfır tolerans sahibi olması, eşim ve beni farklı arayışlara itti.

Yurt Dışı Günlükleri: İsveç’te Yaşam

Eş zamanlı olarak tam tabiriyle İstanbul’dan kaçmak için arayışlara başladık. Üç aylık yoğun arayış sonrasında eşim Linneuuniversitetet Ekonomi programından phd için teklif aldı. Düşünmeden teklife olumlu geri dönüş yaptık ve süreç başladı. Aklımızda en yaşanası Avrupa ülkelerinden biri olduğu için İsveç hep vardı, ancak bu nedenle olmadı. Karşımıza çıkan mantıklı ilk fırsat olduğu için İsveç oldu.

İsveç’e taşınmadan önce orada hiç tanıdığınız var mıydı? Daha önce hiç gitmiş miydiniz?

Eşim Stockholm’e gezi amaçlı bir kez gelmişti ama ben hiç İsveç’te bulunmamıştım. Şu anda yaşadığımız şehir olan Växjö için ise hiç bir fikrimiz yoktu. Google maps ile sokaklarını gezip internette yazılanları okuyarak geldik. Aslında tesadüfi olarak benim tırmanış arkadaşım Stockholm’den iş teklifi almış ve bizden bir ay önce İsveç’e gelmişti 🙂 Tahmin edeceğiniz üzere o İsveç’e geldikten sonraki süreçte, her gün yapılması gerekenler hakkında telefonla arkadaşımdan bilgi aldık.

Süper şans olmuş! Şuan ne işle meşgulsün? Sadece İngilizce bilmek İsveç’te yaşamak ve iş bulmak için yeterli mi?

Hali hazırda bir iş sahibi değilim. Elimdeki yetenekler doğrultusunda kendi işimi yapabilmek için araştırma yapmaya devam ediyorum. Aynı zamanda SFI(Swedish for immigrants) denilen İsveççe kursuna gidiyorum. Id Number alıp banka hesabı açan her göçmene sağlanan ücretsiz bir hizmet. Daha doğrusu bulunduğunuz bölgenin belediyesi karşılıyor ücretini. Bununla birlikte hem paslanmamak hem de İsveçlilerle sosyal iletişim içinde bulunmak için Ericshjälpen adında bir STK’nın ikinci el dükkanında gönüllü olarak haftanın 3 günü çalışmaktayım. Kısa süreli edindiğim tecrübeye göre günlük yaşantıda İsveçliler pek sosyal insanlar değiller. Dolayısıyla dili öğrenirken pratik yapmak çok kolay değil.

Yurt Dışı Günlükleri: İsveç’te Yaşam

Sadece İngilizce bilmek İsveç’te yaşamak için gayet yeterli aslında. İngilizlerden sonra İngilizceyi en iyi konuşan toplum olduklarına dair bir yazı okumuştum ki bunu yaşayarak da deneyimledim. Ancak iş kısmına gelecek olursak; uluslararası şirketleri bir kenara bırakırsak, iş bulmak ve İngilizce bilgisi ile çalışmak çok kolay değil. Arkadaşlarımdan edindiğim ve kendi yaşadığım tecrübeye göre İsveçliler iş ortamında gerçekten mecbur kalmadıkça İngilizce konuşmak istemiyor. Siz yanlarındayken hiç çekinmeden İsveççe konuşarak sizi olayın dışında bırakabiliyorlar. Hatta tanıştığım bir Türk profesör bunu protesto etmek için bile bile yanında İsveççe konuşanlarla Türkçe konuşuyor. 🙂

Şuan yaşadığın yer nasıl bir yer?

Şu an yaşadığım şehrin adı Växjö. Vaxjö göl şehri demek. Şehrin her yerinde muazzam göller var. Vaxjö yakın zamanda Avrupa’nın en yeşil şehri seçildi.Gerçekten şehrin içinde bir yeşillik durumundan ziyade yeşilliğin içine bir şehir monte edilmiş demek abartı olmaz.

90.000 kişilik bir şehir ve ciddi göç alıyor. İsveç ortalamasının üzerinde göçmen var. Şehrin yaklaşık %25’i göçmen. Bir şehire benzetmek gerekirse Eskişehir’e benzetebiliriz. Ciddi bir öğrenci popülasyonu var.

Günlerin nasıl geçiyor?

İlk başlarda çok yadırgadıysam da artık günlük rutine alışmış durumdayım. İsveç’in 3 büyük şehrini dışarıda bırakırsak (Stockholm – Malmö- Göteborg) Växjö, diğer bütün şehirler gibi rutin bir şehir. İnsanlar özellikle kışın havanın çok erken kararması nedeniyle çok erken saatlerde kalkmaya alışık. Sabah saat 5:30-6:00 gibi spor salonları hınca hınç dolu. Ben de erken kalkmaya alıştım ama o kadar da değil tabi ki 🙂

Trafik Avrupa’nın diğer ülkeleriyle benzer, yaya, yaya geçidine yaklaştığı an hayat duruyor. Ama yaya geçidinde değilsen İsveç’te sürücüler yol vermeye pek hevesli değiller. Her yer bisiklet yolu. Geldiğimden beri yaz kış demeden tüm ulaşımımı bisikletle hallediyorum (Toplu taşıma genel olarak bizim standartlarımıza göre çok pahalı).

Yurt Dışı Günlükleri: İsveç’te Yaşam

İsveçliler genel olarak evde zaman geçirmeyi seven bir topluluk. Dolayısıyla ilk geldiğimde şehir merkezinin aşırı sakin olması ve sarışın insan azlığını garipsedim. Cuma-Cumartesi aksamları öğrenciler etrafı biraz hareketlendirse de ev partileri yoğunlukta. Bu şehirde öğrencilerin yaşam alanı üniversite çevresinde yoğunlaşmış durumda. Dolayısıyla şehir yine de çok hareketlenmiyor.

Ben haftanın 4 günü SFI’ye devam ediyorum, yarım günüm orada geçiyor. Sonrasında 3 gün STK da çalışarak günümü dolduruyorum. Onun dışında kalan zamanı eşime, spora ve köpeğime ayırıyorum.

Şimdiye kadar ilgini çeken değişik bir etkinliğe denk geldin mi?

Mesela Ocak sonunda bir Kulturnatt etkinliği oldu. Bir çok müze ve sanat etkinliği ücretsiz olarak halka açıldı, keyifliydi diyebilirim. Onun dışında anti sosyal İsveç halkını soyalleştirmek için bir çok yeni gelenek icad edilmiş. Mesala Cuma akşamları insanlar birbirleriyle vakit geçirsin diye “fredagsmys” adında bir Cuma akşamı etkinliği var. İnsanlar Taco yiyip bira içerek arkadaşlarıyla vakit geçiriyor.

Yurt Dışı Günlükleri: İsveç’te Yaşam

Çevre ve eğitim konusu nasıl?

Çevre konusunda belediyecilik çok iyi. Çöp ayrıştırma ve bunun geri dönüşü konusunda muazzamlar. Växjö’de otobusler geri dönüşümle elde edilen yakıt ile çalışıyor. Ancak göçmen etkisi mi bilemem ama bazı bölgelerde yerlerde çöp görmek çok normal. İlk geldiğimde çok yadırgadım açıkçası.

İsveç ID numarasına sahip isen her seviyede eğitim (İlkokuldan Master’a kadar) bedava. Eşim hamile ve bu süreçte bütün kontrolleri ücretsiz olarak yapılıyor.

Taşınma sırasındaki zorlukları merak ediyorum. Eşyalarınızı satmayı mı denediniz ya da götürebildikleriniz oldu mu, biraz o süreçten bahseder misin?

Bazı şirketler belli bir ücrete kadar eşya taşıma masrafını karşılıyorlar ancak eşimin sözleşmesinde böyle bir durum olmadığı için satabildiğimizi sattık. Geri kalanını ise eşe dosta dağıttık. Biz sadece kişisel eşyalarımız ve köpeğimizi alıp geldik. Stockholm’de kiralık evler daha ziyade eşyalı iken bizim bulunduğumuz bölgede evler eşyasız (Sadece Beyaz eşyalı) kiralanıyor. Her şeyi sıfır alacağım diyorsanız, bir evi baştan aşağı döşemek inanılmaz bir maliyet tabi ki. İsveç’te ikinci el eşya sektörü gerçekten çok iyi. Biz bir iki eşya dışında her şeyi ikinci el aldık ve alabileceğimiz tek bir yeni koltuk parasına bütün evi düzdük.

Gelecek olanlara ikinci el alışverişi şiddetle öneririm. Evcil hayvan için ise önce veterinerimiz aracılığıyla bir titrasyon testi ve sonrasında Tarım ve Köy İşleri Bakanlığından yurt dışına çıkabilir yazısı aldık. Bu belgeleri gelirken hava alanı gümrük bölgesinde onaylatmak gerekiyor. Sonra da burada bir veterinerden randevu alıp köpeğimiz için EU pasaportu alarak süreci sonlandırdık.

Peki ya ev bulma ve yerleşme süreci?

Ev bulmak ve tutmak tam anlamıyla bir kaos burada. Eşimin anlaştığı okul 2 ay sure ile kirası karşılığında bize kalacak bir yer ayarladı. Bu süreçte ev bulmak saçlarımızı bir nebze azaltmış olabilir. Boplats adında bir sistem var ve buradan ev buluyorsunuz. Gelmeyi düşünenlere önerim hemen bu siteye üye olup puan biriktirmeye başlasınlar. Siteye üye olurken yaklaşık 100 kron gibi bir ödeme yapıyorsunuz. Siteye erken üyelik önemli çünkü her gün bir puan topluyorsunuz. Makul fiyatlı ve güzel evler 2000 puan civarından başlıyor. Bu da yaklaşık 5,5 yıl puan toplamaya tekabül ediyor. Yani yüksek kiralı evler sizi bekliyor 🙂 Biz firsthand kontrat ile bir ev tuttuk. Bu sistem dışında ev sahibi ile aranızdaki ilişkiye kalmış bir süreçten bahsediyorum. Ama inanın o 40 metre karelik evi bulabildiğimize şükrettik. Kira tutarımız tüm masraflar dahil 7.000 Kron’a tekabül ediyor.

Yurt Dışı Günlükleri: İsveç’te Yaşam

Özellikle ilk gittiğinde en çok hangi konularda zorlandın? Hala alışamadığın durumlar var mı?

En çok zorlandığımız konu “Skatteverket” denilen göçmen işleriyle uğraşan devlet dairesinden önce personnummer sonra ID kart alma süreçleriydi. Personnummer ve dolayısıyla ID kartın yoksa bu ülkede yoksun. Banka hesabı açtıramıyorsun, banka hesabı açtıramayınca bir çok yerde harcama yapamıyorsun (marketler dışında pek çok mekan sadece kart sistemi ile çalışıyor.) İşin en gülünç yanı ID Kart için 400 kr’luk bir ödeme yapman gerekiyor. Banka hesabı?! Kimse bu bilgiyi vermese de Forex Bank’tan kişi başı 50 kron hizmet bedeli ödeyerek bu ödemeyi yaptırabildik.

Ancak eşimin süreci bir kabustu. Eşimin tam adı Asuman. Stockholm’de bilgileri sisteme giren memur buradaki man’dan yola çıkarak kendisini sisteme erkek olarak kaydettiği için tüm işlemlerin yeniden yapılması, hatanın sebebinin tespiti yani bürokrasi tam 2 ay sürdü. Normalde başvurudan en geç  2 hafta sonra ID kart elinizde oluyor.

Yurt Dışı Günlükleri: İsveç’te Yaşam

Eşim de, ben de soğuk konusunda pek sorun yaşamadık. Ancak karanlık ve o gri gri bulutlar Kasım sonundan Şubat başına kadar biraz canımızı sıkmadı diyemem. Devamlı D Vitamini takviyesi alarak yaşadık. Sonradan bu durum için özel ışıkları olduğunu keşfettik. Işık bir app aracılığı ile gündüzleri beyaz, akşamları sarı ışık vererek psikolojik olarak rahatlatıyor. Bununla birlikte henüz hiç kararmayan hava deneyimimiz olmadı.

En çok alışamadığımız durum lezzet 🙂 Zengin Türk mutfağından sonra burası biraz hafif geliyor. Arada bir gözümüz Türk yemeklerini arıyor. Bir de hala yaya geçidine yaklaştığımızda arabalar durmak yerine hızlanacakmış gibi geldiği için karşıdan karşıya geçerken hafif bir tedirginlik var 🙂

Oturma/çalışma iznini ne kadarlık veriyorlar? Yani artık istediğiniz kadar orada yaşayabilir misiniz?

Oturma ve çalışma izni sizin işyeri ile olan sözleşmenize bağlı. Eşimin phd programı 5 yıl süreceği için bize 5 yıllık oturma izni verdiler. Eşim dolayısıyla ben de oturma ve çalışma iznine sahibim. İlk 3 yıldan sonra kalıcı oturma iznine başvurma hakkı doğuyor. Sonra da vatandaşlık…

İleride Türkiye’ye dönmeyi düşünüyor musunuz?

Özellikle yerel seçimleri takip ettikten sonra verdiğimiz kararın ne kadar doğru olduğunu tekrar tekrar görmüş olduk. Açıkçası ailelerimiz, arkadaşlarımız ve tüm geçmişimiz orada ama bu şartlar altında Türkiye’ye en azından İstanbul’a dönmeyi düşünmüyoruz. Alıştığımız bu sakinlikten sonra orada tekrar hayatta kalma şansımız olduğunu düşünmüyoruz.

Yurt dışında yaşamak isteyenlere ne tavsiye edersin?

Kişinin beklentilerine, amacına göre değişecektir ama özellikle ilk 3 ayın hiç kolay olmadığını söyleyebilirim. Ama taşlar yerine oturduğunda en azından“Evet ben burada yaşayabilirim” dendiği noktada her şey yoluna girmeye başlıyor. Değişime açıksanız bir yerden sonra eğlenceli bile oluyor 🙂 Ama benim kültürüm budur değiştiremem gibi bir mottonuz varsa yurt dışında yaşamayı pek önermem. Olabildiğince para biriktirmelerini öneririm. İlk etapta hiç tahmin edilemeyecek harcama kalemleri oluyor.

Son olarak İsveç’e gidecek olanlara bir kaç mekan önerisi verir misin?

Trail koşuları yapmayı, dağ bisikletine binmeyi seviyorsanız Växjö’yu şiddetle öneririm.

Yemek konusunda Vaäxjö de Michelin yıldızlı PM & VÄNNER’i öneririm. Gittiğimden değil yıldızından 🙂

Büyük şehirlerde her yer müze. Eğer müze gezmeyi seviyorsanız öneririm.

Kalmar İsveç’in Bodrum’u, yaz aylarında çok hareketli oluyor.

Hele Kalmar’ın karşısında bir Öland var ki sanatseverlerin bayılacağını düşünüyorum. Yaz aylarında bir çok ünlü sanatçı kendi çiftliklerinde sergiler düzenliyor ve gerçekten çok keyifli oluyor.

Pub’larda bira seçerken dikkatli olmanızı öneririm draft olarak bile çok fazla çeşit bira var. Bazıları gerçekten çok keskin ve bizim gibi pilsen bira ile büyüyenler için alışması zor olabiliyor 🙂

 

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR: YURTDIŞI GÜNLÜKLERİ: EN SEVDİĞİMİZ GEZGİN SİSTERS, SİSTERS AWAY İLE DÜNYA TURU

Bunları da sevebilirsiniz

Scroll Up